Ontdek Portugal · Typisch Portugees
Een land vol kleine rituelen en grote verhalen
Kinderen met versierde zakjes aan de deur. De geur van warme kastanjes. Een juniavond waarop de hele straat buiten lijkt te wonen. Portugal heeft zo zijn eigen gebruiken.
En die vind je niet allemaal terug in een reisgids.
In deze rubriek duiken we in tradities, feesten en alledaagse gewoonten. Niet als lijstje met clichés, maar met het verhaal erachter. Wat gebeurt er, waar komt het vandaan en merk je er iets van als je in Portugal woont?
Het antwoord is soms verrassend. En vooral: wat in het ene dorp heel gewoon is, kan een paar plaatsen verderop totaal onbekend zijn.
Sfeerillustratie, digitaal gemaakt voor Nu of Nooit1 november · Allerheiligen
Pão por Deus
Een zakje, een voordeur en iets lekkers
Stel je voor: het is 1 november. Er wordt aangebeld. Voor de deur staan kinderen met een versierd zakje. Ze komen niet om een pakketje af te geven, maar om Pão por Deus te vragen.
In delen van Portugal is dat een bekende traditie. Kinderen gaan langs de deuren en krijgen bijvoorbeeld brood, zelfgebakken lekkernijen, noten of snoep. In de loop van de tijd zijn de traktaties veranderd, maar het idee van geven en delen is gebleven.
Het lijkt een beetje op Halloween of Sint Maarten, maar het heeft een eigen geschiedenis en hoort bij 1 november. Halloween op 31 oktober en Pão por Deus kunnen tegenwoordig ook naast elkaar bestaan.
Goed om te weten: niet overal in Portugal gaan kinderen op deze manier langs de deuren. Op de Azoren is het gebruik bijvoorbeeld gedocumenteerd; in andere plaatsen leeft het minder of anders.
Achtergrond: Universiteit van de Azoren en Agrupamento de Escolas de Miraflores.
Een kijkje in de Portugese kalender
En dan zijn er nog deze drie…
De Portugese feestkalender zit vol tradities die soms een hele straat, een dorp of zelfs een stad op zijn kop zetten.
11 november · São Martinho
De geur van geroosterde kastanjes
In de herfst komt de magusto terug: samen kastanjes roosteren en eten, vaak met een glas wijn of een traditionele drank erbij. Vooral in delen van het noorden en centrum hoort het bij deze tijd van het jaar.
São Martinho heeft ook een eigen legende, over een soldaat die zijn mantel deelde. Rond 11 november spreekt men daarom nog weleens over de verão de São Martinho, een periode van zacht weer. Een uitdrukking, geen weergarantie. 😉
Juni · Santos Populares
De straat wordt één groot feest
In Lissabon draait juni onder meer om Santo António. In Porto komt São João tot leven. Er zijn versierde straten, muziek, dans en de geur van gegrilde sardines.
En Porto heeft een bijzonder gebruik: feestgangers tikken elkaar op het hoofd met kleine plastic hamertjes. Niet iets wat je uit een gewone stadsgids zou raden. 😂
Carnaval · Podence
Maskers, bellen en behoorlijk wat lawaai
In Podence, in het noordoosten van Portugal, trekken de Caretos tijdens carnaval door het dorp. Met kleurrijke kostuums, maskers en bellen maken ze er een bijzonder schouwspel van.
Het gebruik is in 2019 opgenomen op de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed. Een prachtig voorbeeld van hoe een plaatselijke traditie kan blijven leven en veranderen.
Portugal van dichtbij
Wat is eigenlijk ’typisch Portugees’?
Misschien leer je het land juist kennen via de kleine dingen. De gesprekken bij de bakker, een dorpsfeest dat ineens de straat afsluit of een gewoonte waarvan de buurvrouw verbaasd opkijkt dat jij hem niet kent.
Maar Portugal is geen verzameling vaste regels. Stad en platteland verschillen. De eilanden kennen eigen gebruiken. En ook tussen generaties verandert er van alles.
Daarom kijken we in deze rubriek steeds naar het verhaal én naar de plek waar het gebruik leeft.
Verder rondkijken
Portugal is meer dan één verhaal
Benieuwd hoe zo’n gewone dag eruit kan zien, wat er op tafel komt of welke plekken je kunt ontdekken? Neem dan vooral een kijkje in de andere verhalen van Nu of Nooit.